Tüketici Hukuku

Ayıplı mal satın alan tüketici, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedel indirimi, ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi seçimlik haklarından birini kullanabilir. Ayıp, malın sözleşmeye aykırı olması ya da vaat edilen nitelikleri taşımaması anlamına gelir. Satıcının, üreticinin ve ithalatçının sorumluluğu ile zamanaşımı süreleri somut olaya göre değerlendirilmekte olup sürelerin kaçırılmaması hak kaybı yaşanmaması bakımından önem taşır.

Tüketici hakem heyetine başvuru, e-Devlet üzerinden Tüketici Bilgi Sistemi (TÜBİS) aracılığıyla veya yerleşim yerinizdeki ilçe kaymakamlığı ya da ticaret il müdürlüğü bünyesindeki hakem heyetine dilekçe ile yapılabilir ve başvuru ücretsizdir. Hakem heyetinin görev alanına giren parasal sınır her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellenmektedir; başvuru öncesinde güncel tutarın kontrol edilmesi gerekir. Başvuruya fatura, sözleşme ve yazışma gibi delillerin eklenmesi, incelemenin sağlıklı yürütülmesi bakımından önemlidir.

İnternet üzerinden kurulan mesafeli satış sözleşmelerinde tüketici, malı teslim aldığı tarihten itibaren on dört gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin cayma hakkını kullanabilir. Bu hak, 6502 sayılı TKHK ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Tüketiciye cayma hakkı konusunda usulüne uygun bilgilendirme yapılmamışsa süre tüketici lehine uzamaktadır. Kişiye özel hazırlanan ürünler, çabuk bozulabilen mallar ve ambalajı açılmış hijyenik ürünler gibi bazı sözleşmeler cayma hakkının istisnasını oluşturur.

Devre tatil sözleşmesi imzalayan tüketici, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren on dört gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin cayma hakkını kullanabilir. 6502 sayılı TKHK uyarınca cayma süresi dolmadan tüketiciden ödeme yapması veya onu borç altına sokan belge vermesi istenemez. Sözleşmenin şekil ve ön bilgilendirme şartlarına aykırı kurulması halinde tüketici lehine sonuçlar doğabilmektedir. Cayma süresi geçtikten sonra da sözleşmenin geçerliliğine ve bedel iadesine ilişkin talepler somut olaya göre değerlendirilmektedir.

Belirsiz süreli veya süresi bir yıldan uzun belirli süreli abonelik sözleşmeleri, 6502 sayılı TKHK uyarınca tüketici tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin feshedilebilir. Fesih bildirimi yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile satıcı ya da sağlayıcıya iletilir; sağlayıcı, bildirimi mevzuatta öngörülen süre içinde yerine getirmekle yükümlüdür. Taahhütlü aboneliklerde erken fesih halinde talep edilebilecek bedeller mevzuatla sınırlandırılmış olup faturalandırma uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru mümkündür.

Tüketici hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir. Süresinde itiraz edilmeyen kararlar kesinleşir ve ilamların yerine getirilmesine ilişkin hükümlere göre icra edilir. İtiraz, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak talep üzerine mahkemece icranın durdurulmasına karar verilebilmektedir. İtiraz süresinin kaçırılmaması hak kaybı yaşanmaması bakımından önemli olduğundan, tebliğ tarihinin doğru tespiti gerekmektedir.

Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıkların önemli bir bölümünde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Bu zorunluluk 6502 sayılı TKHK'ya eklenen hükümle getirilmiş olup süreç, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na göre yürütülür. Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar ile bazı istisnai haller bu kapsamın dışındadır. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, düzenlenen son tutanakla birlikte tüketici mahkemesinde dava açılabilmektedir.